ਬਗਦਾਦ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਮਸ਼ਵਰਾ ਦੌਰਾਨ ਫਾਲੁੱਜਾ ਤੇ ਹਮਲਾ ਟਾਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵਾਇਰਾਂ ਨੇ ਨਵੀਂ ਸੰਸਦ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਟਾਲਮਟੋਲ ਅਤੇ ਅਸਮਝਦਾਰੀ ਨੇ ਇਰਾਕੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਸੁਨੀ ਅਰਬਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਧਾਈ। ਰਣਨੀਤਕ ਜਿੱਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਕਈ ਨਤੀਜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਹਦਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੇ।
ਇਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਕੱਤਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ, ਨਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਜਬ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਨਜ਼ੂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ, ਨੇ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਕਰਨ ਦੇ ਮੋਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀ-ਨਿਰਣਾਇਕ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਰਾਕ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਪਿਆ।
ਇਸ ਸਾਰੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੰਗ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਸੰਕਟ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾ ਦੇਖੀਏ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਖੇਤੀ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਬਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਲਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
